Ingezonden voor Opinie Automatiseringsgids (publikatie volgt okt. ’06):

NORA: Partituur voor blaas-sectie zonder orkest en publiek.

NORA: Nederlandse OverheidsReferentieArchitectuur. Één sectie van het Orkest Nederland schrijft zijn eigen partituur van wat de Symfonie e-Nederland had moeten zijn. Wat Nederland nodig heeft is een Nederlandse Overheids Referentie Architectuur: een NRA. “Het huidige regeringsbeleid stelt dat de overheid in haar werkwijze de samenleving meer centraal moet stellen.” staat er immers ook?! Elk van de 1.500 overheden, maar ook alle andere organisaties, bedrijven en instellingen, kunnen dan vervolgens hun eigen, meer specifieke uitwerking maken, binnen de grenzen van zo’n NRA. Maar 'de samenleving' is in NORA toch niet als uitgangspunt genomen, en dus komt het woord ‘Bedrijven’ 192, ‘Burger’ 309 en ‘Overheid’ 1.116 keer voor in NORA. Alhoewel de zinsnede uit versie 0.8 “NORA is ... geen document om opdrachtgevers, bestuurders, eindgebruikers of zelfs burgers mee te vermoeien...” uit de 1.0 versie is verdwenen, blijft die wel ‘staan’: NORA is "vóór en dóór architecten". En alhoewel architecten inderdaad voor opdrachtgevers ('de overheid') én voor bouwers (ICT-ers) behoren te produceren, dienen zij daarbij wel volledig gericht te blijven op de uiteindelijke gebruikers: de samenleving. Burgers en bedrijven dus. De kern van ‘de Andere Overheid’.

Nederland heeft geen Ministerie van Wetenschap, Technologie en Innovatie zoals Denemarken. Maar wij hebben ons poldermodel, en dat voordeel heeft het nadeel dat 1.500 overheden het 'not-invented-here-syndrome' soms tot te koesteren onderdeel van de bescherming van hun 'polder' beschouwen, zodat voortvarendheid in totstandkoming van de e-Nederland, laat staan de e-Overheid, extra lastig is. De opstellers van NORA hebben ervoor gekozen de te beperkte, slechts op die overheid gerichte opdracht toch, moedig, uit te voeren. En wel zo dat in ieder geval één van die overheden, namelijk opdrachtgever BZK, tevreden is gesteld (en alle andere overheden niet teveel tegen de schenen worden geschopt). Daarin zijn ze goed geslaagd. Mijn kritiek op NORA is dus vooral kritiek op de politiek die wel ‘Andere Overheid’ roept maar tot op heden niet in staat is gebleken om dat ook in passende opdrachten en samenwerking om te zetten.

Als 'Doel van NORA' staat ferm en duidelijk dat NORA principes biedt. Na lezing ben ik van mening dat de inlossing van die belofte op twéé A4-tjes past, namelijk punten P1 t/m P18 (Bijlage E). De Denen doen het in hun whitepaper in vijf woorden en California Federated E-Government Architecture zelfs in één plaatje! NORA biedt in haar 213(!) pagina’s echter, naast deze principes, ook nog erg veel inzichten, afspraken en regels. Maar is het niet juist aan de afzonderlijke organisaties om, vanuit de eigen context, die inzichten, afspraken en regels vast te stellen, zoals bijvoorbeeld EGEM dat al doet voor Gemeenten? Ook door de inside-out, vanuit ‘componenten’, opgevatte toepassing van de IEEE definitie van architectuur is NORA vooral een planologisch produkt geworden, een ‘montage-instructie’, waarin échte en vernieuwende (informatiekundige) architectuur ontbreekt. Door dit vervolgens NORA te noemen (en niet bijvoorbeeld 'green paper', of 'aanzet tot gezamenlijke totstandkoming van één architectuur') kan die ene opdrachtgever zich wellicht even tevreden voelen, maar of 1.500 eigenzinnige overheden echt iets met NORA zullen (kunnen) doen betwijfel ik, laat staan al die andere organisaties in ons Polderland.

NORA biedt intussen wel een goed plaatje van een op zichzelf gerichte overheid, naïef waar het de werkelijke belangen van de burgers en organisaties betreft. Gelukkig echter spreekt NORA ook niet echt namens alle 1.500 overheden als er staat “Bestuurders en opdrachtgevers zouden alleen kennis moeten nemen van de hoofdstukken 2 en 3.”; de ‘oude overheid’ is in NORA nog steeds het woord. Ondanks dat bedoelt NORA ondertussen toch een steentje bij te dragen aan een Ándere, nieuwe Overheid! Voor nu doen politiek, overheden, burgers en ondernemers er echter goed aan zich af te blijven vragen of het ingebouwde autisme in NORA zal leiden tot díé Andere Overheid die 16.000.000 burgers en alle ondernemers en organisaties willen en verwachten... NORA is een professionele poging uitvoering te geven aan een verkeerde, te beperkte opdracht van een nog onveranderde overheid; een ‘mission impossible. Het wachten is nu op een minstens zo professionele uitvoering van de juiste opdracht vanuit een ándere, dienstbare, overheid.

Misschien na 22 november?