Architect(uur)
The Information Architect
4D Org. Architecture
Digital Architect
Architect vs. Builder
Complexity
Defining Architecture
Definitie Architectuur
Architecture Basics
Making Sense of ICT
The Open Group
Vitruvius
Over NORA
Mis met NORA
ICT & Architectuur
On Information
Information Dynamics
Zen van Architectuur

_____________

N.B. Paul Jansen is in 2005 kort verbonden geweest aan het Programma Architectuur Elektronische Overheid van ICTU en heeft daar o.a. het concept voor de
Atlas (voor de totale overheid) bedacht, dat inmiddels in beperkte zin operationeel is.

Lees: Het Schetsboek.













ELO 2007



























Zie ook de paper
Identity management distilled: a comparison of frameworks
PDF





Zie de presentatie
Definitie Architectuur

Reaktie op versie 0.8 van NORA (Ned. Overheids Ref. Architectuur):

Graag geef ik gehoor aan de uitnodiging van 'de opstellers' van NORA om feedback te geven op de 0.8/discussie-versie van 31 maart 2006. Ik beperk me tot de belangrijke zaken; de hoofdlijnen (al was het maar als voorbeeldfunctie). Vergeeft u mij de frivole toon in wat volgt, waarmee ik u echter wel de mogelijkheid biedt de serieuze inhoud van mijn reaktie vanwege die verpakking te negeren (en het omgekeerd tegenovergestelde te doen met NORA):

- NORA staat voor Nederlandse OverheidsReferentieArchitectuur. Wat Nederland (echter), met permissie, nodig heeft is een Nederlandse Overheids Referentie Architectuur: een NRA (als afgeleide van de ERA...). Een 'National Enterprise Architecture' als 'lowest common architecture or dogmas' zoals de Denen dat noemen. Of, beter nog: een 'transparante' DIA (Dutch Information Architecture)...
N.B. De overheid, of liever: overheden, kunnen natuurlijk hun eigen, meer specifieke uitwerking maken, maar binnen de grenzen van de NRA. Maar waar is de NRA? Waar is 'de samenleving' gebleven?? Ook na lezing van pag. 6 staat voor mij vast dat een omgekeerde weg is ingeslagen.

- NORA is "vóór en dóór architecten". Even over nadenken... Is zo-iets incestueus soms normaal binnen die beroepsgroep? Navraag leert echter dat ik klop: architecten behoren voor opdrachtgevers (lees hier: 'de overheid') én voor bouwers (lees hier: ICT-ers) te produceren. Eigenlijk vooral voor de uiteindelijke gebruikers... Is dit dan een teken van verder verval van de titel 'architect' of ... is, net als over mijn vorige punt gezegd kan worden, de NORA-club de eerste zin van hun eigen stuk (Het huidige regeringsbeleid stelt dat de overheid in haar werkwijze de samenleving meer centraal moet stellen.) vanaf zin twee meteen vergeten? Gelukkig mogen 'anderen' zoals bedrijfskundigen, ontwerpers en bouwers wel reageren... Oh, en gelukkig: wie tot pag. 8 komt ziet daar ineens heel andere doelgroepen... Mmmm. Professionals, dat wel. NORA is er niet om 'burgers mee te vermoeien' staat er, zelfs niet met de 'artist's impression' uit hst. 2. Het zijn bijzondere architecten, die NORA-jongens-en-meiden.

- Intermezzo: Nederland heeft geen Ministerie van Wetenschap, Technologie en Innovatie zoals bijvoorbeeld Denemarken. We hebben wel ons poldermodel en dat voordeel heeft het nadeel dat 1.500 overheden het 'not-invented-here-syndrome' tot te koesteren onderdeel van de bescherming van hun 'polder' beschouwen, zodat voortvarendheid in totstandkoming van de e-Overheid, zoals in Canada, a priori onmogelijk is. De opstellers van NORA stonden en staan daarmee feitelijk voor een 'mission impossible' en hebben er, in deze context, blijkbaar voor gekozen de gekregen opdracht tot tevredenheid van de betreffende opdrachtgever (Min BZK) uit te voeren. Punt. Kritiek op NORA is daarmee vooral kritiek op de politiek die tot op heden niet in staat is gebleken om de noodzakelijke samenwerking in het proces van de totstandkoming van één (referentie)architectuur te bereiken.

- Als 'Doel van NORA' staat ferm en duidelijk, dat NORA principes biedt (1.7, pag. 4). Uh... dat was dus het dóél. Wellicht dat NORA net zo luchtigjes omgaat met 'principes' als met 'architecten', als begrip dan, dus laat ik licht op semantiek en context daarvan werpen: in de waardenketen van gedrag staat 'principes' als hoogste niveau: principes >> inzichten >> regels >> gedrag. Ofwel: doel van NORA is een drieslag leerniveau te bieden: principes dus. En dus géén 2-slag (inzichten) laat staan 1-slag (regels). Doel hé! In hoofdstuk 2 heten principes intussen al 'uitgangspunten'...

- Inmiddels ben ik op pagina 10 (van de 136!) en context, doelgroepen en doelstellingen hebben mij, minimaal door onzorgvuldig woordgebruik in NORA, al danig in de war. Als visueel mens verheug ik me dan maar op de plaatjes, maar fig. 1 én 2 maken de belofte aan principes ook niet waar: het blijken IKEA montage-instructies...
Maar dan, pag. 13: een principe; oh nee: een stélsel van samenhangende principes: eh... ja, mooi maar wat staat daar nu precies? Een 'loket', meerdere 'kanalen', en burgers kunnen voortaan ook 's-nachts het Gemeentehuis bellen? Principieel? Pag. 14 maakt me weer wat rustiger: ik begrijp wat daar staat. Pag. 15 maakt zich dan wel weer erg 'schuldig' aan het maximale 2-slag niveau van inzichten, waar NORA toch niet over zou gaan? En... Focus Jansen!

- Op pag. 16 breekt mijn klomp écht: het principiële onderwerp 'Identity Management', dat 100% past in NORA, ontaardt pagina's lang in belering van inzichten en positionering van allerlei regels... De NORA-doelstelling is geheel verlaten (we zitten op pag. 20) óf de architecten, waarvan en -voor dit document is, zijn wel erg 'dom'...
In 2.7 mis ik zelfs het belangrijke "in principe worden alle gegevens centraal opgeslagen" (als ze dat bedoelen): ik lees het nog slechts tussen-de-regels... Maar, OK, we zitten natuurlijk nog slechts in de 'houtskoolschets'.

- Op pagina 30 ben ik al zo ver dat de mening bij mij postvat dat NORA op twéé A4-tjes past, namelijk punten P1 t/m P18. Punt. N.B. De Denen (alweer) doen het in hun whitepaper in vijf woorden! -pag. 41- en California Federated E-Government Architecture zelfs in één plaatje! Waarom wij dan 136(!) pagina's? Wel, deels omdat de NORA-opstellers (zelfs) de IEEE definitie van architectuur mutuleren tot 'ontwerpprincipes en modellen'. Het gat dat ze zo slaan (ik sta erbij en kijk ernaar) ontgaat henzelf blijkbaar..? Dan vervolgt 'men' met SOA en een uitvoerige promotie daarvoor, alleen heet het hier SGA. Mooi: Nederland sluit aan op de Europese trend. Dan volgt een cursus 'hoe stel ik een SGA op?'... en de vervolgcursus 'SGA versus andere benaderingen'... Dat weet de doelgroep (architecten) blijkbaar ook allemaal nog niet? En dát is allemaal 'Nederlandse OverheidsReferentieArchitectuur'..!?

Tja, wat verder 100+ pagina's volgt biedt toch zicht op een e-Overheid als één grote Vinex-lokatie. Probleem daarvan is dat het plan uit één piepklein hoekie van 'de overheid' komt, en niet op papier terecht gekomen is als tussenstap na intensief en serieus overleg tussen en met allerlei betrokkenen en belanghebbenden: die fase moeten we immers nog krijgen om van 0.8 naar 1.0 te komen!
Exclusief de burgers natuurlijk, want die willen we niet vermoeien...

Maar ik zou het bij hoofdlijnen houden: NORA is een moedige, maar als proces totaal verkeerd ingestoken, poging om de verdeeldheid in overheidsland een handreiking te doen met een goed bedoelde aanzet tot een gemeenschappelijke probleemstelling. Typisch Nederlands is e.e.a. al te belerend en soms zelfs neerbuigend opgeschreven, maar ik zie tussen de regels ook best wel dat deze poging er eentje is vanuit een positie 'between a rock and a hard place'. Door het NORA te noemen (en niet bijvoorbeeld 'green paper', of 'aanzet tot gezamenlijke totstandkoming van één architectuur') kunnen sommige BZK ambtenaren zichzelf 'Zie: ík heb mijn best gedaan' op de borst kloppen. Niks innovatie: lekker onder het maaiveld.
Het belangrijkste punt is, dat geheel voorbij is gegaan aan het feit dat de totstandkoming van een e-Overheids architectuur, zeker in Nederland, een PROCES is.
NORA is hooguit een flinke rem op dat proces...