Schetsboek:

Informatieverkeer in publiek domein
schetsboek over
architectuur en ontwikkelpaden
voor de elektronische overheid
Pieter Wisse
met bijdragen van
Steven Luitjens, Willem van Hees,
André van Brussel en Jeroen Takkenberg

Brug naar veranderende wereld

Welke overheid staat aan de horizon geprojecteerd? En waar verkeren instanties nú, zodat ze in de goede richting ontwikkelpaden kunnen aan- en afleggen? Waar afzonderlijke overheidsonderdelen de afgelopen decennia met eigen taakstelling ieder hun eigen weg konden gaan, verandert de wereld danig. De opgave is om als flexibele schakels in een variëteit van ketens te fungeren. Zodoende levert elk organisatieonderdeel bijdragen aan uiteenlopende, ook nog eens veranderlijke (werk)processen. Daarbij verklaart het informatie-intensieve karakter van veel overheidswerk, waarom juist informatie- en communicatietechnologie (ict) nadrukkelijk in verband staat met de vernieuwing die overheidsonderdelen afzonderlijk, maar nu ook sámen moeten doormaken.
De Andere Overheid is steeds meer een elektronische. Wat hier volgt zijn schetsen van die elektronische overheid in stelselmatig perspectief. Het gaat erom wat-technisch-kan in het verlengde te krijgen van wat- bestuurlijk-moet. Omgekeerd is wat-bestuurlijk-kan mede beperkt door wat-technisch-moet (of wat op z’n minst technisch vrijwel onvermijdelijk is).
Informatiearchitectuur als een soort scharnier bevordert zulke wisselwerking. Daaraan is meer behoefte dan ooit, want deels onder invloed van ict zijn beleid en uitvoering de laatste jaren extra van elkaar verwijderd geraakt. Die kloof willen we hier helpen overbruggen. Dat vergt erkenning van zoiets als informatiekundige logica: ontwerp- en constructieleer voor praktische gereedschappen voor informatievoorziening en communicatie. Maar er spelen bij ontwikkeling en niet te vergeten exploitatie van de elektronische overheid ook andere vormen van logica, zoals de politieke. Met het oog op doorzichtige betekenissen, strikt constructief dus, ligt het bijvoorbeeld voor de hand dat verschillende instanties ten gunste van gecoördineerd overheidshandelen inzicht verschaffen in hun ‘lokale’ verbijzonderingen, onder zoveel mogelijk hergebruik van gemeenschappelijke betekenis. Nota bene, zoveel mogelijk, want absoluut hetzelfde kàn betekenis nooit compleet worden (of een aparte instantie is blijkbaar overbodig). Als politiek-bestuurlijke praktijk is echter gegroeid, dat diezelfde instanties autonomie pretenderen. Daartoe behoort dat zij hun eigen informatievoorziening geïsoleerd ingericht hebben met duplicatie van dien.
Met haar elektronische uitbreiding moet de overheid een antwoord bieden op de veranderende wereld. Dat is de wereld waarin de overheid met al haar onderdelen moet blijven stáán. Zo’n antwoord moet gezocht worden in een politiek-bestuurlijk optimalisering van ict-gebruik. Daarmee waarborgt de overheid dat zij niet alleen doeltreffend en doelmatig blijft in wat de vernetwerkte samenleving heet, maar haar optreden zelfs verbetert.
________________________________________
Het complete Schetsboek kunt u in hardcopy opvragen bij het ICTU. Tevens is een hier een PDF versie beschikbaar.
1e editie, 1e druk: 27 september 2004
1e editie, 2e druk: 13 december 2004
2004 © programma Architectuur Elektronische Overheid en afzonderlijke auteurs.